ორგანიზაცია ეზოში მეორე შენობას იძენს ან აშენებს — სასწავლო კორპუსს, საწყობს, ადმინისტრაციულ ფლიგელს. პირველი იდეები, როგორც წესი, სწრაფ გამოსავალს ეძებს: ვაგდოთ სპილენძის კაბელი ღობის გასწვრივ, დავაყენოთ უკაბელო ხიდი სახურავებზე ან შენობები ინტერნეტით VPN-ით დავაკავშიროთ. თითოეული მათგანი გარკვეულ სიტუაციაში მისაღებია. მაგრამ თუ ორი შენობა ერთ ორგანიზაციას ეკუთვნის და წლების განმავლობაში ერთად იმუშავებს, ოპტიკური მაგისტრალი თითქმის ყოველთვის ყველაზე საიმედო და გრძელვადიან პერსპექტივაში ყველაზე რაციონალური გადაწყვეტაა.
ოპტიკური მაგისტრალი შენობებს შორის საკაბელო სამუშაოზე მეტია: ეს ინფრასტრუქტურული გადაწყვეტილებაა, რომელიც სავარაუდოდ რამდენიმე თაობის აქტიურ აღჭურვილობას გაუძლებს. ქვემოთ — ის საკითხები, რომლებიც თხრილის გათხრამდე უნდა გადაწყდეს. ეს თემა განსაკუთრებით აქტუალურია საგანმანათლებლო კამპუსებისთვის, საავადმყოფოებისა და საწარმოო ტერიტორიებისთვის.
დაიწყეთ იმით, რა უნდა გავიდეს ამ ხაზზე
ბოჭკოების რაოდენობა „რამდენი გვჭირდება დღეს“-ით კი არა, სისტემების ჩამონათვალით უნდა განისაზღვროს. ჩამოწერეთ ყველა სისტემა, რომელსაც შენობებს შორის კავშირი სჭირდება: კორპორატიული ქსელი, ვიდეოთვალთვალი, დაშვების კონტროლი, ტელეფონია, შენობის მართვის სისტემა, ხანძრის სიგნალიზაციის ინტეგრაცია, შესაძლოა ცალკე სტუმრების ქსელი ან ოპერატორის ხაზის გაგრძელება.
პრაქტიკული წესი: თითოეულ დამოუკიდებელ კავშირს ბოჭკოების წყვილი სჭირდება; დუბლირებისთვის ეს რიცხვი გააორმაგეთ; შემდეგ კი, სულ მცირე, იმდენივე სათადარიგოდ დაამატეთ. მაგალითად, თუ დღეს ორი წყვილი გჭირდებათ, 12-ბოჭკოიანი კაბელი მინიმალური გონივრული არჩევანია, 24-ბოჭკოიანი კი ხშირად უკეთესი — კაბელის ღირებულება მთლიანი პროექტის ხარჯში მცირე წილს შეადგენს, მიწის სამუშაოები კი მეორედ ძვირად დაჯდება.
ტოპოლოგია და დუბლირება
ორი შენობისთვის საკმარისია ერთი ხაზი. სამი და მეტი შენობისთვის ორი ძირითადი სქემა არსებობს: ვარსკვლავი — ყველა შენობა უერთდება მთავარ შენობას, სადაც ძირითადი კომუტატორი და სერვერული ოთახია; და რგოლი — შენობები ერთმანეთს წრიულად უკავშირდება, ასე რომ ნებისმიერი ერთი მონაკვეთის დაზიანებისას კავშირი მეორე მხრიდან შენარჩუნდება.
დუბლირება მხოლოდ მაშინ არის რეალური, როცა მარშრუტებიც განსხვავებულია. ორი კაბელი ერთ თხრილში ან ერთ მილში ერთი ექსკავატორით ზიანდება ერთდროულად. თუ კავშირი კრიტიკულია — მაგალითად, საავადმყოფოს კორპუსებს შორის — მეორე ხაზი ფიზიკურად სხვა გზით უნდა გავიდეს და შენობაში სხვა წერტილიდან შევიდეს.
მარშრუტი: მიწისქვეშ, ჰაერით თუ არსებული კომუნიკაციებით
ყველაზე მდგრადი ვარიანტია მიწისქვეშა საკაბელო მილი (კანალიზაცია) საკონტროლო ჭებით მოსახვევებსა და გრძელ მონაკვეთებზე. პირდაპირ გრუნტში ჩაწყობა შესაძლებელია სპეციალური დაჯავშნული კაბელით, მაგრამ მომავალში კაბელის შეცვლა ან დამატება ისევ თხრას მოითხოვს. საჰაერო ხაზი ბოძებზე ან შენობებს შორის სწრაფი და იაფია, თუმცა ქარის, ყინულის, მზისა და მექანიკური დაზიანების მიმართ უფრო დაუცველია.
- ვის ეკუთვნის მიწა მარშრუტის გასწვრივ და საჭიროა თუ არა ნებართვა ან მეზობლის თანხმობა?
- კვეთს თუ არა მარშრუტი გზას, ავტოსადგომს ან სხვა კომუნიკაციებს — წყალს, გაზს, ელექტროკაბელებს?
- არსებობს თუ არა უკვე გამოუყენებელი მილები, რომელთა გამოყენებაც შეიძლება, და რა მდგომარეობაშია ისინი?
- სად იქნება საკონტროლო ჭები და როგორი იქნება მათზე წვდომა მომსახურებისთვის?
- ჩაიწყობა თუ არა სათადარიგო მილი მომავალი კაბელებისთვის — ეს მიწის სამუშაოების ღირებულებასთან შედარებით უმნიშვნელო დანახარჯია.
- როგორ მოინიშნება მიწისქვეშა მარშრუტი — გამაფრთხილებელი ლენტით კაბელის ზემოთ და მარკერებით ზედაპირზე?
კაბელის არჩევა გარე გარემოსთვის
შენობებს შორის თითქმის ყოველთვის ერთმოდიანი ბოჭკო (OS2) გამოიყენება: მანძილი ასობით მეტრი ან მეტია, ერთმოდიანი ოპტიკა კი მომავალ სიჩქარეებს შეზღუდვის გარეშე იტევს. კაბელი უნდა იყოს გარე გამოყენებისთვის განკუთვნილი: ბოჭკოები თავისუფალ მოდულებში, წყალგაუმტარი ელემენტებით, ულტრაიისფერი გამოსხივებისადმი მდგრადი გარსით. მიწისქვეშა მარშრუტზე გაითვალისწინეთ მღრღნელებისგან დაცვა — ლითონის ან დიელექტრიკული ჯავშნით.
გარე კაბელის გარსი ხშირად არ არის განკუთვნილი შენობის შიგნით გრძელი გაყვანისთვის ხანძარსაწინააღმდეგო მოთხოვნების გამო. ამიტომ, როგორც წესი, შენობაში შესვლასთან ახლოს გეგმდება გადასვლის წერტილი — შედუღების მუფტა ან კოლოფი, სადაც გარე კაბელი შიდა კაბელს უერთდება ან პირდაპირ ოპტიკურ კროსში ბოლოვდება.
შენობაში შესვლა და დაბოლოება
შენობის შესასვლელი ყველაზე ხშირად უგულებელყოფილი წერტილია. მილის შესასვლელი ჰერმეტულად უნდა დაიხუროს, წინააღმდეგ შემთხვევაში მისით სარდაფში ან სატელეკომუნიკაციო ოთახში წყალი და მღრღნელები შემოვა. კაბელს შესასვლელთან სჭირდება მარაგი მომავალი ხელახალი დაბოლოებისთვის, ხოლო ბოჭკოები უნდა დაბოლოვდეს მარკირებულ ოპტიკურ კროსში, საიდანაც საკომუტაციო კაბელებით უერთდება კომუტატორს. ორივე ბოლოში კროსის პორტების ნუმერაცია ერთნაირი უნდა იყოს — ეს მარტივი წესი შემდგომში უამრავ დროს ზოგავს.
აქტიური აღჭურვილობა და სისტემების გამიჯვნა
ორივე ბოლოში საჭიროა კომუტატორები ოპტიკური პორტებით და ერთმოდიანი ტრანსივერები, რომლებიც მანძილსა და ტალღის სიგრძეს შეესაბამება. ერთ ფიზიკურ ხაზზე სისტემები ლოგიკურად იმიჯნება ვირტუალური ქსელებით (VLAN), ასე რომ ვიდეოთვალთვალი და დაშვების კონტროლი კორპორატიულ ქსელს არ ერევა. ზოგ შემთხვევაში — მაგალითად, როცა უსაფრთხოების სისტემას ცალკე ოპერატორი მართავს — უმჯობესია, მას ცალკე ბოჭკოები მიეკუთვნოს. სწორედ ამიტომ სათადარიგო ბოჭკოები მხოლოდ ზრდისთვის არ არის საჭირო: ისინი ფიზიკური გამიჯვნის შესაძლებლობასაც იძლევა.
ალტერნატივები და როდის არის ისინი გამართლებული
უკაბელო „წერტილი-წერტილი“ ხიდი სწრაფად დგება და მიწის სამუშაოებს არ მოითხოვს. ის კარგია დროებითი კავშირისთვის, სარეზერვო არხად ან იქ, სადაც თხრა პრაქტიკულად შეუძლებელია. თუმცა მას სჭირდება პირდაპირი ხილვადობა, მასზე გავლენას ახდენს ამინდი და სხვა რადიოწყაროები, გამტარუნარიანობა კი ოპტიკას ჩამოუვარდება. ოპერატორისგან იჯარით აღებული ხაზი გამოსავალია, როცა შენობები ერთმანეთისგან შორს ან სხვადასხვა ქუჩაზეა — მაგრამ ეს მუდმივი ყოველთვიური ხარჯი და გარე დამოკიდებულებაა.
პროექტის ეტაპები
- შენობებს შორის საჭირო სისტემების ჩამონათვალი და ბოჭკოების რაოდენობის გაანგარიშება მარაგით.
- ტოპოლოგიისა და დუბლირების გადაწყვეტა, მათ შორის — სჭირდება თუ არა მეორე, ფიზიკურად განსხვავებული მარშრუტი.
- მარშრუტის ადგილზე შესწავლა: მიწის მფლობელობა, არსებული კომუნიკაციები, გადაკვეთები, ნებართვები.
- კაბელის ტიპისა და დაცვის შერჩევა მარშრუტის მიხედვით; შენობაში შესვლისა და გადასვლის წერტილების დაგეგმვა.
- მონტაჟი, შედუღება და დაბოლოება ორივე ბოლოში ერთიანი მარკირებით.
- თითოეული ბოჭკოს მილევის ტესტი და OTDR რეფლექტოგრამა, გამოთვლილ ბიუჯეტთან შედარება.
- შესრულებული მარშრუტის დოკუმენტირება ნახაზზე, ორიენტირებითა და ჭების მდებარეობით.
ბოლო ეტაპი ხშირად ყველაზე სუსტია. რამდენიმე წლის შემდეგ, როცა ეზოში ახალი სამუშაოები დაიწყება, ზუსტი მარშრუტის ნახაზი ერთადერთი დაცვაა იმისგან, რომ ექსკავატორმა კაბელი არ გადაჭრას. დოკუმენტაცია ქსელური ინფრასტრუქტურის ნაწილია და არა დამატებითი მომსახურება.
თუ შენობების დაკავშირებას გეგმავთ, დაგვიკავშირდით — ადგილზე შევისწავლით მარშრუტს და დაგეხმარებით ვარიანტების შედარებაში, სანამ სამუშაოები დაიწყება.