მაგიდაზე სამი შეთავაზებაა სტრუქტურირებული კაბელგაყვანილობისა და ვიდეოთვალთვალისთვის. ყველაზე მარტივია, შეხედოთ ბოლო გვერდზე დაწერილ ჯამს და აირჩიოთ ყველაზე დაბალი. თუმცა ჯამი შეთავაზების ყველაზე ნაკლებად ინფორმაციული რიცხვია — ის არაფერს გეუბნებათ იმაზე, რა შედის ფასში და რა არა.
ხარჯთაღრიცხვა, ანუ BOQ (Bill of Quantities), პოზიციების ჩამონათვალია: რა მიეწოდება, რა რაოდენობით, რა ერთეულის ფასად და რა სამუშაოთი. სწორად წაკითხული BOQ გიჩვენებთ, სად განსხვავდება შეთავაზებები სინამდვილეში — და რომელ კითხვებს უნდა დაუსვათ კონტრაქტორებს, სანამ არჩევანს გააკეთებთ.
BOQ-ის სტრიქონის ანატომია
კარგად შედგენილი ხარჯთაღრიცხვის თითოეული სტრიქონი შეიცავს:
- პოზიციის აღწერას საკმარისი ტექნიკური დეტალით — მოდელი ან ძირითადი პარამეტრები
- საზომ ერთეულს — ცალი, მეტრი, კომპლექტი
- რაოდენობას
- მასალის ერთეულის ფასს და სამუშაოს ერთეულის ფასს ცალ-ცალკე
- სტრიქონის ჯამს
- შენიშვნას დაშვებებზე, თუ არსებობს
თუ შეთავაზება ამ ფორმატს არ მიჰყვება და მაგალითად, მთელ სისტემას ერთ სტრიქონად აჩვენებს — „ვიდეოთვალთვალის სისტემა, 1 კომპლექტი“ — სთხოვეთ დეტალიზაცია. მის გარეშე შედარება შეუძლებელია.
ნაბიჯი 1: გაათანაბრეთ მოცულობა
შექმენით საკუთარი შედარების ცხრილი ერთიანი პოზიციების სიით და თითოეული კონტრაქტორის სტრიქონები მას მიუსადაგეთ. როცა რომელიმე შეთავაზებაში პოზიცია აკლია, ჩაწერეთ „არ შედის“ და არა ნული — ეს არის სამუშაო, რომელიც მაინც უნდა შესრულდეს და რომელსაც ვიღაც გადაიხდის. მხოლოდ ასე გათანაბრებული ჯამებია ერთმანეთთან შედარებადი.
ნაბიჯი 2: შეამოწმეთ რაოდენობები და არა მხოლოდ ფასები
რაოდენობებს შორის დიდი სხვაობა ან შეცდომაა, ან სხვა საპროექტო გადაწყვეტა. კაბელისთვის შეგიძლიათ მარტივი შეფასება გააკეთოთ: კაბელის საერთო სიგრძე ≈ წერტილების რაოდენობა × (მარშრუტის საშუალო სიგრძე + მარაგი ორივე ბოლოში). მაგალითად, 100 წერტილისთვის, 35-მეტრიანი საშუალო მარშრუტით და მარაგით, დაახლოებით 4000 მეტრი კაბელი უნდა ველოდოთ. თუ შეთავაზებაში ორჯერ ნაკლები ან ორჯერ მეტია, ეს კითხვის დასმის საფუძველია.
იგივე ლოგიკით შეამოწმეთ ვიდეოჩაწერის მოცულობა: საჭირო მოცულობა = ბიტრეიტი × წამების რაოდენობა × კამერების რაოდენობა ÷ 8. ჰიპოთეტური 20 კამერა, თითო 4 Mbit/s ნაკადით, 30-დღიანი არქივისთვის დაახლოებით 26 TB-ს მოითხოვს. თუ შეთავაზებულ ჩამწერში ბევრად ნაკლები დისკია, ან არქივის ვადაა ნაკლები, ან ხარისხი — დაბალი.
ნაბიჯი 3: იპოვეთ დამალული და დაკარგული პოზიციები
ზოგადი სტრიქონები, როგორიცაა „სამონტაჟო მასალები“, „მონტაჟი — 1 კომპლექტი“ ან „გაშვება“, შეიძლება ბევრს მოიცავდეს — ან თითქმის არაფერს. შეამოწმეთ, სად არის ასახული შემდეგი პუნქტები, რომლებიც ყველაზე ხშირად აკლია:
- პაჩ-კორდები ორივე მხარეს — კარადაში და სამუშაო ადგილზე
- ხაზების ტესტირება სასერტიფიკაციო ტესტერით და ოქმები
- მარკირება — კაბელები, როზეტები, პაჩ-პანელები
- საკაბელო არხები, ლოტოკები და ხანძარსაწინააღმდეგო შევსება
- კარადის აქსესუარები: კვების ბლოკები (PDU), კაბელის ორგანაიზერები, თაროები
- პროგრამული ლიცენზიები და მათი ვადა
- კონფიგურაცია, ინტეგრაცია და პერსონალის სწავლება
- შესრულებული სამუშაოს (as-built) დოკუმენტაცია
- პროექტის მართვა და ობიექტზე კოორდინაცია
ნაბიჯი 4: შეადარეთ აღჭურვილობა პარამეტრებით, არა სახელებით
სხვადასხვა მწარმოებლის მოდელები პირდაპირ ვერ შედარდება, თუ პარამეტრებს არ შეხედავთ. კამერებისთვის — გარჩევადობა, სენსორი, ობიექტივი, ღამის რეჟიმი და სტანდარტებთან თავსებადობა (მაგ. ONVIF). ჩამწერისთვის — არხების რაოდენობა და დისკების მოცულობა. კომუტატორებისთვის — პორტები და PoE ბიუჯეტი: მასზე მიერთებული მოწყობილობების ჯამური სიმძლავრე ბიუჯეტს არ უნდა აჭარბებდეს. კაბელისთვის — კატეგორია და გარსის ტიპი. ქსელურ ინფრასტრუქტურასა და უსაფრთხოების სისტემებში ეს პარამეტრები განსაზღვრავს, რას იღებთ რეალურად.
ნაბიჯი 5: სამუშაო, გრაფიკი და პირობები
შეთავაზება მხოლოდ მასალისა და შრომის ფასი არ არის. შეადარეთ შესრულების ვადა, ვინ იქნება ობიექტზე და რამდენი ადამიანი, საგარანტიო პირობები მასალაზე და სამუშაოზე ცალ-ცალკე, გადახდის გრაფიკი, შეთავაზების მოქმედების ვადა და ის, თუ როგორ განიხილება ცვლილებები. არარეალურად მოკლე ვადა ისეთივე გამაფრთხილებელი ნიშანია, როგორც არარეალურად დაბალი ფასი.
კითხვები, რომლებიც თითოეულ კონტრაქტორს უნდა დაუსვათ
- რა არ შედის თქვენს ფასში და რა უნდა უზრუნველყოს დამკვეთმა?
- როგორ გამოითვალეთ კაბელისა და მასალების რაოდენობები?
- შედის თუ არა ყველა ხაზის ტესტირება და ოქმების მიწოდება?
- რა ხდება, თუ ობიექტზე აღმოჩნდება პირობები, რომლებიც დავალებაში არ იყო?
- რა შედის საგარანტიო მომსახურებაში და რამდენ ხანს?
- ვინ არის პროექტის პასუხისმგებელი პირი და როგორ ხდება ანგარიშგება?
გაქვთ რამდენიმე შეთავაზება და გსურთ, ისინი ერთ ენაზე ალაპარაკდეს? დაგვიკავშირდით — დაგეხმარებით მოცულობის განსაზღვრასა და ხარჯთაღრიცხვის სტრუქტურის მომზადებაში.